In De Gids: hoe regering-De Wever mensen richting armoede duwt
De eerste cijfers over de beperking van de werkloosheidsuitkering tonen een grote kloof tussen mensen uit een uitkering laten verdwijnen en hen duurzaam vooruithelpen. In een bijdrage voor De Gids legt Decenniumdoelen uit waarom inkomensbescherming, begeleiding en passend werk voorop moeten staan.
Een uitkering beëindigen is nog geen duurzame activering. In een bijdrage voor De Gids analyseren Anne Van Lancker en Mart Leys namens Decenniumdoelen de eerste gevolgen van de beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd.
De cijfers uit de Armoedebarometer 2026 tonen dat van de mensen die tijdens de eerste drie golven in Vlaanderen hun werkloosheidsuitkering verloren, ongeveer 17% doorstroomde naar werk. 14% kwam in de ziekteverzekering terecht en 35% kreeg een leefloon. Voor 33% was geen zichtbaar werk of andere uitkering terug te vinden.
Vooral die laatste groep verdient aandacht. Het cijfer betekent niet noodzakelijk dat al deze mensen ieder contact met de overheid verloren. Het toont wel dat de beschikbare gegevens geen nieuwe inkomenssituatie kunnen vaststellen. De overheid kan dus onvoldoende reconstrueren waar mensen terechtkomen nadat hun recht op een werkloosheidsuitkering eindigt.
Ook de grote doorstroom naar het leefloon is geen succesverhaal. Een werkloosheidsuitkering is een individueel verzekerd recht. Het leefloon is gezinsgebonden bijstand, afhankelijk van de bestaansmiddelen en gezinssituatie. Bovendien blijven alle leefloonbedragen onder de armoederisicodrempel.
De hervorming verschuift zo mensen en kosten naar de ziekteverzekering, de OCMW’s en de betrokken gezinnen. Financiële druk neemt ondertussen de werkelijke drempels naar werk niet weg. Ze creëert geen opleiding, gezondheid, kinderopvang, vervoer, begeleiding of passende jobs.
Decenniumdoelen vraagt daarom een andere meetlat. Een hervorming mag niet alleen worden beoordeeld op het aantal mensen dat de werkloosheidsuitkering verlaat. De overheid moet opvolgen welk werk mensen vinden, hoe hun inkomen evolueert en welke begeleiding zij ontvangen — ook wanneer werken niet lukt.
Het maatschappelijke doel moet zijn dat mensen duurzaam vooruitgaan, niet dat ze uit de statistieken verdwijnen.